Vulva Kanseri Nedir? Vulva Kanseri Belirtileri ve Tedavisi

Vulva kanseri, kadın dış genital bölgesinde görülen nadir ancak dikkatle değerlendirilmesi gereken jinekolojik kanser türlerinden biridir. Genellikle yavaş ilerleme eğilimi gösterir. Erken dönemde fark edilmediğinde çevre dokulara ve lenf bezlerine yayılabilir. Bu nedenle vulva bölgesinde ortaya çıkan; geçmeyen kaşıntı, yara, renk değişikliği, kitle veya kanama gibi belirtiler ihmal edilmemelidir.

Erken evrede teşhis edilen vulva kanserinde tedavi başarısı daha yüksektir. Ancak ortaya belirtiler çoğu zaman enfeksiyon, cilt hastalığı veya iyi huylu lezyonlarla karıştırılabildiği için bazı hastalar doktora geç başvurabilir. Bu yazımda vulva kanserinin ne olduğu, belirtileri, nedenleri, tanı yöntemleri ve tedavi seçenekleri hakkında genel bilgiler veriyorum.

Vulva Nedir?

Vulva, kadın üreme sisteminin dış genital bölgesini ifade eder. Halk arasında çoğu zaman vajina ile karıştırılabilmektedir. Vulva ve vajina aynı yapı değildir. Vajina iç kanalı ifade ederken, vulva dış genital bölgeyi kapsar.

Vulva; dış dudaklar, iç dudaklar, klitoris, vajina girişi, idrar yolu açıklığı çevresi ve perine adı verilen vajina ile anüs arasındaki bölgeden oluşur. Bu bölge; idrar yapma, cinsel fonksiyonlar, doğum ve dış genital bölgenin korunması açısından önemli bir anatomik yapıdır.

Vulva Kanseri Nedir?

Vulva kanseri, vulva bölgesindeki hücrelerin kontrolsüz ve anormal şekilde çoğalmasıyla oluşan kötü huylu tümörleri ifade eder. Genellikle dış dudaklarda görülmeketdir. Bazı durumlarda; iç dudaklar, klitoris, vajina girişi çevresi veya perine bölgesinde de gelişebilmektedir.

Kadınlarda görülen jinekolojik kanserler arasında daha nadir rastlanan bir kanser türüdür. Daha çok ileri yaşta ve menopoz sonrası dönemde ortaya çıkar. Bununla birlikte HPV enfeksiyonu ile ilişkili bazı vulva kanseri türleri daha genç yaşlarda da görülebilir.

Vulva kanserlerinin önemli bir bölümü, skuamöz hücreli karsinom adı verilen ve cilt yüzeyinden kaynaklanan kanser türüdür. Daha nadir olarak melanom, adenokarsinom, bazal hücreli karsinom ve sarkom gibi farklı türler de görülebilir.

Vulva Kanseri Belirtileri Nelerdir?

Vulva kanseri belirtileri, her hastada farklı şekilde ortaya çıkmayabilmektedir. Bazı kişilerde uzun süre hafif kaşıntı veya cilt değişikliği şeklinde ilerlerken, bazı hastalarda kitle, yara, kanama ya da ağrı daha belirgin olabilmektedir.

Vulva kanserinde görülebilen başlıca belirtiler:

• Vulva bölgesinde geçmeyen kaşıntı,
• Yanma, hassasiyet veya ağrı,
• Vulvada kitle, kabarıklık, yumru veya siğil benzeri oluşum,
• Ciltte beyaz, kırmızı, pembe, koyu ya da farklı renk değişiklikleri,
• Vulva derisinde kalınlaşma veya sertleşme,
• İyileşmeyen yara, çatlak veya ülser,
• Adet dönemiyle ilişkili olmayan kanama,
• Menopoz sonrası kanama,
• Anormal veya kötü kokulu akıntı,
• İdrar yaparken yanma ya da ağrı,
• Cinsel ilişki sırasında ağrı,
• Vulvada kabuklanma, döküntü veya yüzey değişikliği olmaktadır.

Bu belirtiler her zaman vulva kanseri anlamına gelmez. Mantar enfeksiyonları, dermatolojik hastalıklar, alerjik reaksiyonlar, siğiller veya iyi huylu lezyonlar da benzer şikâyetlere yol açabilir. Özellikle geçmeyen, tekrarlayan veya giderek artan belirtilerde jinekolojik değerlendirme yapılması gereklidir.

Vulva kanserinde ilk belirtiler çoğu zaman hafif ve belirsiz olabilir. Bu nedenle bazı hastalar şikâyetlerini uzun süre önemsemeyebilir veya basit bir enfeksiyon olarak değerlendirebilir.

En sık fark edilen erken belirtiler:

• Geçmeyen kaşıntı,
• Vulvada küçük bir sertlik veya kabarıklık,
• Ciltte renk değişikliği,
• İyileşmeyen küçük yara,
• Siğil benzeri görünüm,
• Nedensiz hassasiyet, batma veya yanma olmaktadır.

Vulva bölgesinde daha önce olmayan bir değişiklik fark ediliyorsa ve bu durum birkaç hafta içinde düzelmiyorsa doktora başvurmak gerekir.

Vulva Kanseri Neden Olur?

Vulva kanserinin kesin nedeni her zaman net olarak bilinmez. Ancak genel olarak kanser, hücrelerde meydana gelen genetik değişiklikler sonucunda hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla gelişir.

Vulva bölgesindeki bazı hücreler zamanla normal yapısını kaybedebilir. Bu hücresel değişiklikler kanser öncüsü lezyonlara, ardından da vulva kanserine dönüşebilir. HPV enfeksiyonu, ileri yaş, sigara kullanımı, bağışıklık sisteminin zayıflaması ve bazı kronik cilt hastalıkları bu süreci kolaylaştırabilen risk faktörleri arasında yer alır.

Vulva Kanseri Risk Faktörleri Nelerdir?

Vulva kanseri herkeste görülebilse de bazı faktörler hastalığın gelişme riskini artırabilir. Bu risk faktörleri:

• İleri yaş,
• Menopoz sonrası dönem,
• HPV enfeksiyonu,
• Sigara kullanımı,
• Bağışıklık sisteminin zayıflaması,
• HIV enfeksiyonu,
• Vulvar intraepitelyal neoplazi, yani VIN,
• Liken sklerozis gibi kronik vulva cilt hastalıkları,
• Daha önce genital bölgede kanser öncüsü lezyon öyküsü,
• Düzenli jinekolojik kontrollerin ihmal edilmesi olarak belirtilebilir.

Bu risk faktörlerinden birine sahip olmak, kişinin mutlaka vulva kanseri olacağı anlamına gelmez. Ancak vulva kanseri risk faktörleri bulunan kişilerde düzenli takip ve şikâyetlerin erken değerlendirilmesine daha da önem verilmelidir.

HPV ve Vulva Kanseri İlişkisi

HPV, yani Human Papilloma Virus, bazı vulva kanseri vakalarında önemli bir risk faktörüdür. Cinsel yolla bulaşabilen yaygın bir virüs olan HPV, her zaman kansere neden olmaz. Birçok kişide bağışıklık sistemi virüsü zaman içinde kontrol altına alabilir.

Ancak yüksek riskli HPV tipleri uzun süreli enfeksiyona yol açtığında vulva bölgesindeki hücrelerde anormal değişiklikler oluşabilir. Bu değişiklikler bazı kişilerde kanser öncüsü lezyonlara ve ilerleyen dönemde vulva kanserine zemin hazırlayabilir.

HPV aşısı, yüksek riskli HPV tiplerine karşı koruma sağlamada önemli bir yöntemdir. Aşı hakkında karar verirken yaş, önceki aşı durumu ve kişisel risk faktörleri doktorla birlikte değerlendirilmelidir.

Vulva Kanseri Türleri Nelerdir?

Vulva kanseri farklı hücre tiplerinden kaynaklanabilir. Kanserin türü, hastalığın seyri ve tedavi planı açısından önemlidir.

Skuamöz Hücreli Karsinom

Skuamöz hücreli karsinom, vulva kanserinin en sık görülen türüdür. Vulva yüzeyindeki cilt hücrelerinden gelişir. Genellikle dış dudaklarda ortaya çıkar. HPV ile ilişkili olabileceği gibi ileri yaş ve kronik cilt hastalıklarıyla ilişkili türleri de vardır.

Vulvar Melanom

Vulvar melanom, pigment hücrelerinden kaynaklanan daha nadir bir vulva kanseri türüdür. Vulva bölgesinde koyu renkli leke, ben değişikliği veya pigmentli kitle şeklinde fark edilebilir. Bazı türlere göre daha agresif seyredebilir.

Adenokarsinom

Adenokarsinom, vulvadaki bez yapılarından gelişen kanser türüdür. Bartholin bezi kaynaklı adenokarsinomlar bu grup içinde değerlendirilebilir. Nadir görülür.

Bazal Hücreli Karsinom

Bazal hücreli karsinom, cildin bazal hücrelerinden kaynaklanan daha nadir bir türdür. Genellikle daha yavaş seyirlidir.

Sarkom ve Diğer Nadir Türler

Bağ dokusu, kas veya farklı hücre gruplarından gelişen nadir vulva kanseri türleri de bulunur. Bu türlerde tedavi yaklaşımı, hastalığın özelliklerine göre özel olarak planlanır.

Vulva Kanseri Nasıl Teşhis Edilir?

Vulva kanserinin teşhisinde en önemli işlem jinekolojik muayenedir. Doktor; vulva bölgesindeki cilt değişikliklerini, yara, kitle, renk değişimi, kalınlaşma veya hassasiyet gibi bulguları değerlendirir. Şüpheli bir alan görülürse tanıyı netleştirmek için ek incelemeler yapılabilir.

Jinekolojik Muayene

Muayenede vulva bölgesi dikkatli şekilde incelenir. Lezyonun yeri, büyüklüğü, rengi, yüzeyi ve çevre dokularla ilişkisi değerlendirilir.

Kolposkopi veya Vulvoskopi

Bazı durumlarda vulva bölgesi, büyütmeli özel cihazlarla daha detaylı incelenebilir. Bu yöntem, çıplak gözle net seçilemeyen anormal alanların değerlendirilmesine yardımcı olur.

Biyopsi

Vulva kanserinde kesin tanı çoğunlukla biyopsi ile konulur. Şüpheli dokudan küçük bir örnek alınır ve patoloji laboratuvarında mikroskop altında incelenir. Biyopsi, kanser hücresi olup olmadığını ve varsa kanserin türünü belirlemeye yardımcı olur.

Görüntüleme Yöntemleri

Kanser tanısı konulduktan sonra hastalığın yayılımını değerlendirmek için MR, BT, PET/BT veya diğer görüntüleme yöntemleri istenebilir. Bu incelemeler özellikle lenf bezleri, çevre dokular ve uzak organ yayılımını değerlendirmede kullanılır.

Vulva Kanseri Kan Tahlilinde Belli Olur mu?

Vulva kanseri genellikle yalnızca kan tahlili ile teşhis edilmez. Kan testleri; hastanın genel sağlık durumunu değerlendirmek, enfeksiyon varlığını araştırmak veya ameliyat ve tedaviye uygunluğu görmek için istenebilir. Vulva kanserinde kesin tanı için çoğunlukla biyopsi gerekir. Şüpheli dokudan alınan örneğin patolojik olarak incelenmesi, tanı sürecinin en önemli aşamasıdır.

Vulva Kanseri Evreleri Nelerdir?

Vulva kanseri tanısı konulduktan sonra hastalığın evresi belirlenir. Vulva kanserinde yapılan evreleme, kanserin ne kadar yayıldığını ve hangi tedavi yöntemlerinin uygun olabileceğini anlamak için yapılır.

Genel olarak vulva kanseri evreleri şu şekildedir:

Evre 1

Evre 1’de kanser vulva ile sınırlıdır. Çevre dokulara veya lenf bezlerine yayılım yoktur. Erken evre olarak kabul edilir.

Evre 2

Evre 2’de, kanser vulva dışındaki yakın çevre dokulara yayılmış olabilir. Ancak uzak organ yayılımı yoktur.

Evre 3

Evre 3’de, kanser kasık lenf bezlerine yayılmış olabilir. Bu evrede tedavi planı daha kapsamlı yapılır.

Evre 4

Evre 4’de, kanser daha ileri çevre dokulara, uzak lenf bezlerine veya uzak organlara yayılmış olabilir. İleri evre olarak değerlendirilir.

Vulva kanseri ne kadar erken evrede teşhis edilirse tedavi seçenekleri genellikle daha sınırlı olur ve tedavi başarısı artabilir. Ancak her hastanın durumu farklıdır ve tedavi kararı kişiye özel olarak verilmelidir.

Vulva Kanseri Tedavisi Nasıl Yapılır?

Vulva kanseri tedavisi; kanserin evresine, tümörün yerine ve büyüklüğüne, kanserin türüne, lenf bezlerine yayılım olup olmamasına, hastanın yaşına ve genel sağlık durumuna göre planlanır.

Vulva kanseri tedavisinde en sık kullanılan yöntem cerrahidir. Bunun yanında radyoterapi, kemoterapi, immünoterapi ve hedefe yönelik tedaviler de bazı hastalarda tedavi planına eklenebilir.

Cerrahi Tedavi

Cerrahi, vulva kanserinde en temel tedavi yöntemlerinden biridir. Amaç, kanserli dokuyu güvenli cerrahi sınırlarla çıkarmaktır. Erken evrede yalnızca kanserli alanın ve çevresindeki sınırlı sağlam dokunun çıkarılması yeterli olabilir. Bu işlem geniş lokal eksizyon olarak adlandırılabilir. Daha yaygın hastalıklarda ise vulvanın bir kısmının veya tamamının çıkarılması gerekebilir. Bu ameliyatlara kısmi vulvektomi veya radikal vulvektomi adı verilir.

Bazı hastalarda kanserin lenf bezlerine yayılıp yayılmadığını değerlendirmek için sentinel lenf nodu biyopsisi veya kasık lenf bezlerinin çıkarılması gerekebilir. Geniş cerrahilerden sonra dokunun yeniden şekillendirilmesi amacıyla rekonstrüktif cerrahi yöntemler de gündeme gelebilir.

Radyoterapi

Radyoterapi, yüksek enerjili ışınlar kullanılarak kanser hücrelerinin yok edilmesini veya kontrol altına alınmasını amaçlayan bir tedavi yöntemidir.

Vulva kanserinde radyoterapinin kullanıldığı durumlar:

• Ameliyat öncesinde tümörü küçültmek için,
• Ameliyat sonrasında tekrarlama riskini azaltmak için,
• Lenf bezlerine yayılım varsa,
• Cerrahiye uygun olmayan hastalarda,
• İleri evre hastalıkta tedavi planının bir parçası olarak kullanılabilmektedir.

Radyoterapi tek başına uygulanabileceği gibi kemoterapiyle birlikte de planlanabilir.

Kemoterapi

Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmeyi veya çoğalmalarını durdurmayı amaçlayan ilaç tedavisidir. Vulva kanserinde genellikle ileri evre hastalıkta, radyoterapiyle birlikte veya cerrahiye uygun olmayan bazı hastalarda kullanılabilir.

Kemoterapi, bazı durumlarda tümörü küçültmek veya hastalığın yayılımını kontrol altına almak amacıyla tedavi planına eklenir. Hangi ilacın, hangi dozda ve ne süreyle kullanılacağı onkoloji ekibi tarafından belirlenir.

İmmünoterapi ve Hedefe Yönelik Tedaviler

Bazı ileri evre veya tekrarlayan vulva kanseri vakalarında immünoterapi ya da hedefe yönelik tedaviler değerlendirilebilir. İmmünoterapi, bağışıklık sisteminin kanser hücreleriyle savaşmasına yardımcı olmayı hedefler. Hedefe yönelik tedaviler ise kanser hücrelerinde bulunan belirli moleküler özellikleri hedef alır.

Bu tedaviler her hasta için uygun olmayabilir. Uygunluk kararı; tümörün özelliklerine, hastalığın evresine ve hastanın genel durumuna göre verilir.

Vulva Kanseri Tedavisi Sonrası Takip

Vulva kanseri tedavisinden sonra düzenli takip çok önemlidir. Çünkü tedavi sonrasında hastalığın tekrarlama ihtimali, yara iyileşmesiyle ilgili sorunlar, cilt hassasiyeti, lenfödem, cinsel yaşamla ilgili problemler veya psikolojik etkiler görülebilir.

Tedavi sonrası takip sürecinde doktor tarafından vulva bölgesi muayene edilir, varsa yeni şikâyetler değerlendirilir ve gerekli durumlarda görüntüleme ya da ek testler istenebilir. Hastanın kendi vücudundaki değişiklikleri fark etmesi de bu süreçte önemlidir.

Tedavi sonrasında:

• Yeni yara, kitle veya renk değişikliği,
• Geçmeyen ağrı veya kaşıntı,
• Şişlik veya lenfödem,
• İdrar yapma sorunları,
• Cinsel ilişki sırasında ağrı,
• Psikolojik etkiler ve beden algısı sorunları gibi durumlar takip edilmektedir.

Tedavi sonrası takip planı kişiye özel olarak belirlenmelidir.

Vulva Kanserinden Korunmak Mümkün mü?

Vulva kanserinden tamamen korunmayı garanti eden tek bir yöntem yoktur. Ancak bazı önlemler riski azaltmaya yardımcı olabilir. Vulva kanseri riskini azaltmak için bazı konulara dikkat edilmesini öneririm.

• HPV aşısı hakkında doktordan bilgi almak,
• Sigara kullanmamak,
• Düzenli jinekolojik muayene yaptırmak,
• HPV ve diğer genital enfeksiyonlar açısından takipte olmak,
• Vulva bölgesindeki geçmeyen değişiklikleri ihmal etmemek,
• Liken sklerozis gibi kronik vulva cilt hastalıklarını tedavisiz bırakmamak,
• Güvenli cinsel yaşam konusunda bilinçli olmak,
• Bağışıklık sistemini zayıflatabilecek durumlarda düzenli doktor kontrolünde olmak gereklidir.

HPV aşısı, bazı yüksek riskli HPV tiplerine karşı koruma sağlayarak HPV ilişkili kanserlerin gelişme riskini azaltmada önemli rol oynayabilir. Ancak aşı yapılmış olsa bile düzenli jinekolojik kontrollerin sürdürülmesi gerekir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Vulva bölgesindeki her belirti kanser anlamına gelmez. Ancak bazı şikâyetler ihmal edilmemelidir. Aşağıdaki durumlarda jinekoloji uzmanına başvurulması gerekir:

• Vulvada geçmeyen kaşıntı varsa,
• Bir aydan uzun süren yara, çatlak veya kabuklanma varsa,
• Vulvada kitle, sertlik veya siğil benzeri oluşum fark edildiyse,
• Ciltte beyaz, kırmızı, koyu veya farklı renkli değişiklik varsa,
• Menopoz sonrası kanama oluyorsa,
• Adet dönemi dışında kanama veya akıntı varsa,
• İdrar yaparken ağrı veya yanma devam ediyorsa,
• Cinsel ilişki sırasında ağrı oluşuyorsa,
• Daha önce tedavi alınmasına rağmen şikâyetler tekrarlıyorsa bir doktora başvurulmalıdır.

Erken başvuru, hem kanser dışı hastalıkların tedavisi hem de olası kanserlerin erken teşhisi açısından önemlidir.

Vulva Kanseri Ne Kadar Sık Görülür?

Vulva kanseri, diğer birçok kanser türüne göre daha nadir görülen bir jinekolojik kanserdir. GLOBOCAN 2022 verilerine göre dünya genelinde 2022 yılında yaklaşık 47.336 yeni vulva kanseri vakası ve 18.579 vulva kanserine bağlı ölüm tahmin edilmiştir. Aynı kaynakta yaşa standardize edilmiş dünya insidans oranı 100.000’de 0,83, mortalite oranı ise 100.000’de 0,30 olarak verilmiştir.

Türkiye özelinde bakıldığında da vulva kanseri nadir görülen kanserler arasındadır. GLOBOCAN 2022 Türkiye verilerine göre 2022 yılında Türkiye’de 313 yeni vulva kanseri vakası ve 126 vulva kanserine bağlı ölüm tahmin edilmiştir. Beş yıllık prevalans ise 977 vaka olarak verilmiştir. Bu veriler, hastalığın nadir olduğunu; ancak geçmeyen vulvar şikâyetlerin erken değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Vulva Kanserinde Sağkalım Oranları Nasıldır?

Vulva kanserinde sağkalım oranı; hastalığın evresine, tümörün yayılımına, lenf bezlerinin etkilenip etkilenmediğine, hastanın genel sağlık durumuna ve tedaviye yanıtına göre değişir. Bu nedenle sağkalım oranları kişisel bir tahmin olarak değil, geniş hasta gruplarından elde edilen genel istatistikler olarak değerlendirilmelidir.

ABD SEER verilerine göre vulva kanserinde 5 yıllık göreli sağkalım oranı genel olarak %69,7’dir. Hastalık vulva ile sınırlı olduğunda 5 yıllık göreli sağkalım yaklaşık %85,5 iken, bölgesel lenf bezlerine veya yakın dokulara yayılım olduğunda bu oran %51,4 olarak bildirilmektedir. Uzak organ yayılımı olan hastalarda ise 5 yıllık göreli sağkalım yaklaşık %20,8’dir. Bu veriler, vulva kanserinde erken tanının önemini açıkça göstermektedir.

Kaynakça

• American Cancer Society – Vulvar Cancer Signs and Symptoms
• American Cancer Society – Vulvar Cancer Survival Rates
• SEER Cancer Stat Facts – Vulvar Cancer
• Mayo Clinic – Vulvar Cancer Diagnosis and Treatment
• National Cancer Institute – Vulvar Cancer Treatment
• GLOBOCAN 2022 – Vulva Cancer Global Fact Sheet
• GLOBOCAN 2022 – Türkiye Cancer Fact Sheet

Sık Sorulan Sorular (SSS)